ଜୀବନର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି

ଶ୍ରୀକାନ୍ତ କୁମାର ରାଉତରାୟ

ଶ୍ରୀକାନ୍ତ କୁମାର ରାଉତରାୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ 'ଜୀବନର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି' ଏମିତି ଏକ ଉପନ୍ୟାସ, ଯାହା ପଢ଼ିବା ପରେ ମନେହୁଏ ସତେ ଯେମିତି ଆମେ ନିଜ ଗାଁର କୌଣସି ଜଣାଶୁଣା ପରିବାରର କାହାଣୀ ଶୁଣୁଛୁ । ଏହା କେବଳ କାଗଜ କଲମର ଗପ ନୁହେଁ, ଏକ ବାସ୍ତବ ଅନୁଭୂତିର ସରଳ ଚିତ୍ର ।

ପରିଚୟ (Introduction)

'ଜୀବନର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି' ଓଡ଼ିଶାର ପଲ୍ଲୀ ମାଟିର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ଓ ବାସ୍ତବ ଅନୁଭୂତିର ଚିତ୍ର । ଏହି କାହାଣୀର ମୂଳ ସ୍ୱର ହେଉଛି ଆଶା ଓ ନିରାଶାର ସେହି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ସୀମାରେଖା । ସଂସାର ରୂପକ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଗୃହ ଗଢ଼ିବାର ସ୍ୱପ୍ନ ନେଇ ଆବିର୍ଭୂତ ହୋଇଥିବା ଏହି ଦମ୍ପତିଙ୍କ ଜୀବନରେ ସବୁକିଛି ଥାଇ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ 'ଜନକ-ଜନନୀ' ହେବାର ପବିତ୍ର ସୌଭାଗ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତି । ସମୟ ଗଡ଼ିବା ସହିତ ସେମାନଙ୍କ ମାନସିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା କିପରି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ଏବଂ ସେହି ଶୂନ୍ୟତା ଭିତରେ ସେମାନେ କିପରି ପରସ୍ପରକୁ ସାହାରା ଦିଅନ୍ତି, ତାହା ହିଁ ଏହି ଉପନ୍ୟାସର ଆତ୍ମା-।

ଏଠାରେ ପଲ୍ଲୀ ଜୀବନର ଦୈନନ୍ଦିନ ଚଳଣି, ହାଟ-ବଜାରର କୋଲାହଲ ଏବଂ ସରଳ ମଣିଷଙ୍କ ମନସ୍ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଅତି ସହଜ ଓ ବୋଧଗମ୍ୟ ଭାଷାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଛି । ବିରୂପା ନଦୀର କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଶିପୁରା ଗାଁର ସେହି ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟଭରା ପରିବେଶରେ ଗତିଶୀଳ ଏହି କାହାଣୀ ପାଠକକୁ ନିଜର ଅତି ଆପଣାର ଅନୁଭୂତି ପରି ମନେହୁଏ । ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ଜୀବନର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଖ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନେହ, ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଏକ ନିଷ୍ଠାପର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ମଣିଷକୁ କିପରି ବଞ୍ଚିବାର ନୂଆ ରାହା ଦେଖାଇଥାଏ । ଯଦି ଆପଣ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ଏବଂ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଜୀବନର ନିଖୁଣ ଚିତ୍ର ଥିବା ସାହିତ୍ୟ ପଢ଼ିବାକୁ ଭଲ ପାଆନ୍ତି, ତେବେ 'ଜୀବନର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି' ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ଭିନ୍ନ ସ୍ୱାଦର ଅନୁଭବ ପ୍ରଦାନ କରିବ ।

ପୃଷ୍ଠଭୂମି (Setting and Context)

'ଜୀବନର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି' ଉପନ୍ୟାସଟି ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ସୁନ୍ଦର ପଲ୍ଲୀ ଅଞ୍ଚଳ ଶିପୁରା ଗାଁକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଗଢ଼ିଉଠିଛି । ଏହି ଗାଁଟି ବିରୂପା ନଦୀ କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଯାହାର ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶାନ୍ତ ପରିବେଶ କାହାଣୀକୁ ଅତି ଜୀବନ୍ତ କରିଥାଏ । ଗାଁର ମୁଖ୍ୟ ଜୀବନଶୈଳୀ ସ୍ଥାନୀୟ ବାଲିଚନ୍ଦ୍ରପୁର ହାଟ ସହିତ ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ, ଯେଉଁଠି ଗ୍ରାମୀଣ ଜୀବନର କୋଳାହଲ, ପାରମ୍ପରିକ ବେପାର-ବଣିଜ ଏବଂ ପଲ୍ଲୀ ମଣିଷର ସରଳ ସମ୍ପର୍କର ଚିତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।

କାହାଣୀର ସମୟ ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ସାମାଜିକ ଯୁଗକୁ ଦର୍ଶାଏ । ଦଇତାରି ଲୁହାଖଣିରୁ ପାରାଦ୍ୱୀପ ବନ୍ଦର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ୱିଥିବା ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ଗାଁ ପାଖ ଦେଇ ଯାଇଛି, ଯାହା ପଲ୍ଲୀ ଜୀବନକୁ ଅନ୍ଧକାରରୁ ଆଲୋକ ଆଡ଼କୁ ଟାଣି ଆଣିଛି ଏବଂ କଟକ ଭଳି ସହର ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗକୁ ସହଜ କରିଛି । ଯେଉଁ ବାଟ ପାଇଁ ଆଗରୁ ଗୋଟିଏ ଦିନ ଲାଗୁଥିଲା, ଏବେ ତାହା ମାତ୍ର ଏକ ଘଣ୍ଟାରେ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରୁଛି । ଏହି ବିକାଶ ସତ୍ତ୍ୱେ, ଗାଁର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିରେ ମହଙ୍ଗା ମାଡ଼ ଓ ସଂଘର୍ଷର ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ । ପୁରୁଣା ଦିନର ଶସ୍ତା ସଉଦା ଏବଂ ଆଧୁନିକ ସମୟର ଚଢ଼ା ଦର ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିବା ତଫାତ୍‌କୁ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ଅଙ୍ଗେ ନିଭାଉଛନ୍ତି । ଗାଁ ମୁଣ୍ଡର ସପ୍ନେଶ୍ୱର ମହାଦେବଙ୍କ ମନ୍ଦିର, ଗ୍ରାମ୍ୟ ଚାଟଶାଳୀ ଏବଂ ବିଲ ମଝିର ନାଲିଗୋଡ଼ି ରାସ୍ତା ଏହି ପାରମ୍ପରିକ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରିବେଶକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରେ । ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ଓ ସାମାଜିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ମଧ୍ୟରେ ଜଣେ ସରଳ ଦମ୍ପତିଙ୍କର ସ୍ନେହ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଜୀବନର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିର କାହାଣୀ ଅତି ନିଖୁଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ।

ପ୍ରମୁଖ ପାତ୍ରମାନେ (Major Characters)

ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁ: ସେ ଏହି ଉପନ୍ୟାସର ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର ଏବଂ ଜଣେ ଅତି ସରଳ, ପରିଶ୍ରମୀ ତଥା କର୍ତ୍ତବ୍ୟନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି। ପତ୍ନୀ ଚମ୍ପାଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଅଗାଧ ପ୍ରେମ ଏହି କାହାଣୀର ଆତ୍ମା ।

ଚମ୍ପା: ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଚମ୍ପା ଜଣେ ଗୁଣବତୀ ଏବଂ ସୁନ୍ଦରୀ ମହିଳା, ଯିଏ ଗାଁରେ 'ସାଧବବୋହୂ' ଭାବେ ପରିଚିତ। ସେ ନାରୀ ସେବା ସଂଘର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇ ସମାଜସେବା କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

ବିଦ୍ୟାଧର: ଚମ୍ପାଙ୍କ ପିତା ବିଦ୍ୟାଧର ନିଜ ଝିଅକୁ ଖୁବ୍ ସ୍ନେହ କରୁଥିଲେ। ଚମ୍ପାଙ୍କ ନାମକରଣ ପଛରେ ତାଙ୍କର ଏକ ଭାବପ୍ରବଣ କାହାଣୀ ରହିଛି, ଯାହା ଚମ୍ପା ଫୁଲ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ।

ଗୌରା: ସେ ଜଣେ ଫୁଲ ବିକାଳି, ଯିଏ ବାଲିଚନ୍ଦ୍ରପୁର ହାଟରେ ବଉଳ ଫୁଲ ମାଳ ବିକ୍ରି କରେ। ସେ ନିଜ ରୋଗୀଣା ବାପାର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ସବୁବେଳେ ଚିନ୍ତିତ ଥାଏ ।

ନରହରି: ଗୁଣୁପୁରର ନରହରି ଜଣେ ସାଧାରଣ ପାନ ବେପାରୀ, ଯିଏ ନିଜର ଜେଦିଖୋର ପୁଅକୁ ନେଇ ବ୍ୟସ୍ତ ରହନ୍ତି ଏବଂ ତାକୁ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଜଣେ ମଣିଷ କରିବାକୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖନ୍ତି ।

ଭିକା ମା: ସେ ଗାଁର ଜଣେ ବୟସ୍କା ମହିଳା, ଯିଏ ନିଜ ପୁଅ ମୂଷାକୁ ଘରର ଦାୟିତ୍ୱହୀନତା ପାଇଁ ଗାଳି ଦିଅନ୍ତି। ଜୀବନର ଅପରାହ୍ନରେ ବି ସେ ଖୁବ୍ ପରିଶ୍ରମୀ ।

ମଝିଆଣି ମା: ଗାଁର ସବୁଠୁ ବୟସ୍କା ଏବଂ ସ୍ନେହମୟୀ ଜନନୀ ସ୍ୱରୂପା ମହିଳା, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ସୁଖ-ଦୁଃଖରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ଚମ୍ପାଙ୍କୁ ସେ ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ ।

ମୋହନ ଭାଇ: ବାଣପୁରର ମୋହନ ଭାଇ ଚମ୍ପାଙ୍କ ପିଇସୀ ପୁଅ ଭାଇ ଏବଂ ଜଣେ ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷକ। ସେ ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁଙ୍କ ପରିବାର ପାଇଁ ଜଣେ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ପରାମର୍ଶଦାତା ଓ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ ।

ଡାକ୍ତର ନିଶିପଦ୍ମା ଦାଶ: ଆମେରିକା ଫେରନ୍ତା ଏହି ଶିଶୁରୋଗ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଜଣକ ସରକାରୀ ଚାକିରି ଛାଡ଼ି ନାରୀ ସେବା ସଂଘ ଗଠନ କରି ନିରୀହ ଲୋକଙ୍କ ସେବା କରିବାକୁ ଆଗେଇ ଆସିଥିଲେ ।

ଗୋପାଳିଆ ମହାନ୍ତି: ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁଙ୍କ ବାଲ୍ୟବନ୍ଧୁ ଗୋପାଳିଆ ଖୁବ୍ ରସିକିଆ ଓ ଅଳସୁଆ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁ ଏବଂ ଚମ୍ପାଙ୍କ ବିବାହ ପ୍ରସ୍ତାବ ଠିକ୍ କରିବାରେ ତାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଥିଲା-।

ନାରଣ ମାଷ୍ଟ୍ର: ଶିପୁରା ଗାଁର ଏହି ଶିକ୍ଷକ ଜଣକ ଡାକ୍ତର ନିଶିପଦ୍ମାଙ୍କୁ ଚମ୍ପାଙ୍କ ସହ ପରିଚିତ କରାଇଥିଲେ ଏବଂ ଚମ୍ପାଙ୍କୁ ନାରୀ ସେବା ସଂଘର ସଙ୍ଗଠନ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ ।

କାମିନୀ: ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁଙ୍କ ସାନ ଭଉଣୀ କାମିନୀ ଥିଲେ ଖୁବ୍ ଚତୁରୀ ଓ ସ୍ନେହୀ। ସେ ଭାଲୁକୁଣୀ ଓଷା ସମୟରେ ପୋଖରୀରେ ବୁଡ଼ି ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ, ଯାହା ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ମର୍ମାହତ କରିଥିଲା ।

ସଖି, ମଖି ଓ ଦୁଃଖି: ଏମାନେ ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁଙ୍କ ତିନି ଭଉଣୀ, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ବିବାହ ଦାୟିତ୍ୱ ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁ ନିଜ ବାପାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଅତି ନିଷ୍ଠାର ସହିତ ସମ୍ପାଦନ କରିଥିଲେ ।

ବିଷୟବସ୍ତୁ (Main Content)

କାହାଣୀର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁର ଏକ ମନୋରମ ସନ୍ଧ୍ୟାରୁ । ବାଲିଚନ୍ଦ୍ରପୁର ହାଟରୁ ସଉଦା ସାରି ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁ ଘରକୁ ଫେରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଚମ୍ପା ଦେଇଥିବା ଦୁଇଟି ଦଶଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍‌ରୁ ସବୁ ଜିନିଷ କିଣିଲା ପରେ ମାତ୍ର ଚାରିଅଣା ବା ୨୫ ପଇସା ବଳିଛି । ଏହି ଅଳ୍ପ ପଇସାରେ ସେ ନିଜ ପାଇଁ କିଛି ଖାଇ ପାରିଥାନ୍ତେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ମନରେ କେବଳ ଚମ୍ପାର ଖୁସି କଥା ଚାଲିଛି । ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁ ହାଟ ଭିତରେ ବୁଲି ବୁଲି ଚମ୍ପା ପାଇଁ କିଛି ଉପହାର ଖୋଜୁଛନ୍ତି । ଶେଷରେ ହାଟ ମୁଣ୍ଡରେ ଗୌରା ପାଖରୁ ସେ ଦୁଇଟି ବଉଳ ଫୁଲର ମାଳ ଦେଖୁଛନ୍ତି-।

ଗୌରା ସହ କଥା ହେବା ବେଳେ ଗାଁର ସରଳ ସମ୍ପର୍କର ଚିତ୍ର ମିଳେ । ଗୌରା ତା’ ସାନ ଭଉଣୀ ଝିଣ୍ଟିକା ବିଷୟରେ କହେ ଏବଂ ଚମ୍ପା କେମିତି ଫୁଲକୁ ଭଲ ପାଆନ୍ତି, ତାହା ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ହୁଏ । ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁ ସେହି ଚାରିଅଣା ପଇସା ଦେଇ ଦୁଇଟି ବଉଳ ଫୁଲର ମାଳ କିଣନ୍ତି । ଏହି ଛୋଟ ଘଟଣାଟି ଦର୍ଶାଏ ଯେ, ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁ ଓ ଚମ୍ପାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପ୍ରେମ କୌଣସି ଦାମୀ ଉପହାର ଉପରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ଥିବା ଶ୍ରଦ୍ଧା ଉପରେ ଆଧାରିତ ।

ହାଟରୁ ଗାଁକୁ ଫେରିବା ବାଟରେ ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁ ଅନେକ ପରିଚିତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭେଟନ୍ତି, ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ଲେଖକ ସମକାଳୀନ ସମାଜର ଚିତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି । ପ୍ରଥମେ ସେ ଚଇତନିଆକୁ ଭେଟନ୍ତି, ଯିଏ ବଦଳୁଥିବା ଯୁଗ ଓ ବଢ଼ୁଥିବା ମହଙ୍ଗା ମାଡ଼ ବିଷୟରେ ଦୁଃଖ ପ୍ରକାଶ କରେ । ଆଗେ ମାଛ ଯେଉଁଠି ଟଙ୍କାକରେ ସେର ମିଳୁଥିଲା, ଏବେ ତାହା ଦଶ ଟଙ୍କା ହେଲାଣି ବୋଲି ଚଇତନ କହେ । ଏହା ପରେ ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁ ଗୁଣୁପୁରର ନରହରିକୁ ଭେଟନ୍ତି, ଯିଏ କାନ୍ଧରେ ତା’ ପୁଅକୁ ବସାଇ ଫେରୁଥାଏ । ନରହରି ନିଜ ପୁଅର ଜିଦି ଓ ନିଜର ଅଭାବୀ ଜୀବନ ବିଷୟରେ ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଜଣାଏ । ଏହି କଥୋପକଥନରୁ ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ ଗ୍ରାମବାସୀର ପାଠପଢ଼ା ପ୍ରତି ଥିବା ଆଗ୍ରହ ଓ ପିଲାକୁ ମଣିଷ କରିବାର ସ୍ୱପ୍ନ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ ।

ଗାଁ ମୁଣ୍ଡରେ ପହଞ୍ଚିବା ବେଳେ ସେ ଭିକା ମା’କୁ ଭେଟନ୍ତି । ଭିକା ମା’ ମଧ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ଓ 'ମାଳିକା'ର ଭବିଷ୍ୟବାଣୀ ବିଷୟରେ ଗପେ । ଏହି ସବୁ ଚରିତ୍ର ଓ କଥାବାର୍ତ୍ତା କାହାଣୀକୁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ପରିବାରରେ ସୀମିତ ନ ରଖି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିପୁରା ଗାଁର ଏକ ପ୍ରତିଛବି କରି ଗଢ଼ି ତୋଳିଛି ।

ଘରକୁ ଫେରି ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁ ଯେତେବେଳେ ଚମ୍ପାଙ୍କୁ ସେହି ବଉଳ ଫୁଲର ମାଳ ପିନ୍ଧାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପ୍ରେମର ଗଭୀରତା ପାଠକକୁ ମୁଗ୍‌ଧ କରେ । ଚମ୍ପା ସୁନ୍ଦରୀ, ସଫାସୁତୁରା ଓ ସ୍ନେହମୟୀ । କିନ୍ତୁ ଏହି ଆନନ୍ଦ ଭିତରେ ଏକ ଅଜଣା ଦୁଃଖ ଉଭୟଙ୍କୁ ଘାରିଛି । ବିବାହର ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ କୋଳ ଶୂନ୍ୟ । ଚମ୍ପା ନିଜ ସଙ୍ଗାତ ଅଳକା କଥା ମନେ ପକାଇ କାନ୍ଦି ପକାନ୍ତି, ଯାହାର ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷର ପୁଅ ଅଛି ।

ଏହି ସନ୍ତାନ ଅଭାବ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସାମାଜିକ ଓ ମାନସିକ ବୋଝ ପାଲଟିଛି । ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁ ଚମ୍ପାଙ୍କୁ ବୁଝାନ୍ତି ଏବଂ ଉଭୟ ସ୍ଥିର କରନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ କଟକ ଯାଇ ଡାକ୍ତର ନିଶିପଦ୍ମା ଦାଶଙ୍କୁ ଦେଖାଇବେ । ଏଠାରେ ଲେଖକ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ, କେବଳ ଦେବଦେବୀଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା ନକରି ବୈଜ୍ଞାନିକ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ସେମାନେ ଆଗେଇ ଆସିଛନ୍ତି, ଯାହା ସେହି ସମୟର ଏକ ପ୍ରଗତିଶୀଳ ଚିନ୍ତାଧାରା ଥିଲା ।

ଉପନ୍ୟାସରେ ଚମ୍ପାଙ୍କ ପିଲାଦିନର ବର୍ଣ୍ଣନା ଅତି ରୋଚକ । ଚମ୍ପାଙ୍କ ବାପା ବିଦ୍ୟାଧର ବହୁ ମାନସିକ ପରେ ତାଙ୍କୁ ପାଇଥିଲେ, ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କର ଅତି ଗେହ୍ଲା ଥିଲେ । ଚମ୍ପା ପିଲାଦିନେ ଖୁବ୍‌ ଚଗଲି ଥିଲେ—ନଈରେ ପହଁରିବା, ଆମ୍ବ ଚୋରି କରିବା ଏବଂ ଗାଁ ଯାକ ବୁଲିବା ତାଙ୍କର ସଉକ ଥିଲା । କିନ୍ତୁ ବଡ଼ ହେବା ପରେ ସେ ଜଣେ ଧୀରସ୍ଥିର ଓ ଦାୟିତ୍ୱବାନ ଗ୍ରାମ୍ୟ ବୋହୂରେ ପରିଣତ ହୋଇଛନ୍ତି । ଗାଁର ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଭଲ ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କୁ 'ସାଧବ ବୋହୂ' ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରନ୍ତି ।

ଚମ୍ପାଙ୍କ ଜୀବନର ଅନ୍ୟ ଏକ ଦିଗ ହେଉଛି ତାଙ୍କର ଶିକ୍ଷା । ଗାଁ ଚାଟଶାଳୀରୁ ସେ ପାଠପଢ଼ା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଭାଗବତ, ପୁରାଣ ପଢ଼ିବାରେ ସେ ଖୁବ୍‌ ପାରଙ୍ଗମ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସୁମଧୁର କଣ୍ଠ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲା ।

ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁଙ୍କ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ସହଜ ନଥିଲା । ପିଲାଦିନେ ବାପାଙ୍କୁ ହରାଇବା ପରେ ସମସ୍ତ ବୋଝ ତାଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା । ସେ ପାଠ ପଢ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପରିବାର ପାଇଁ ସେହି ସ୍ୱପ୍ନକୁ ବଳି ଦେଇଥିଲେ । ଚାରିଜଣ ଭଉଣୀ—କାମିନୀ, ସଖି, ମଖି ଓ ଦୁଃଖିଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଥିଲା । ଭଉଣୀ କାମିନୀର ଅକାଳ ବିୟୋଗ ତାଙ୍କୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ହରାଇ ନଥିଲେ । ସେ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ କରି ସମସ୍ତ ଭଉଣୀଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ବାହା କରାଇ ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମା'ଙ୍କ ରୋଗଶଯ୍ୟା ନିକଟରେ ସେ ସବୁବେଳେ ରହିଥିଲେ ଏବଂ ମା'ଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଚମ୍ପାଙ୍କୁ ବାହା ହୋଇଥିଲେ ।

ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁ ଓ ଚମ୍ପାଙ୍କ ବିବାହ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରେମ କାହାଣୀ ଅତି ନିଆରା । ନଈକୂଳ ବରଗଛ ମୂଳେ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ସାକ୍ଷାତ ଓ କଥାବାର୍ତ୍ତା ବେଶ୍ ରୋମାଞ୍ଚକର ଥିଲା । ଚମ୍ପାଙ୍କର ସେହି ଚମତ୍କାର ସଂଳାପ—"ଖାଲି ହାତରେ ପୋଖରୀ କୂଳେ ମାଛକୁ ଆଶା ନେଇ ବସିଲେ କିଛି ଲାଭ ନାହିଁ, ହାତରେ ବନଶୀ ଖାଡ଼ି ଧରିବା ଦରକାର"—ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ପ୍ରେମରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ସାହସ ଦେଇଥିଲା । ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁ ନିଜ ସାଙ୍ଗ ଗୋପାଳିଆ ମହାନ୍ତିକୁ ସାଙ୍ଗରେ ଧରି ପ୍ରସ୍ତାବ ପଠାଇଥିଲେ ଏବଂ ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା ।

ଉପନ୍ୟାସରେ ମୋହନ ଭାଇଙ୍କ ଚରିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ପରିବାର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସ୍ନେହ ଓ ପରାମର୍ଶର ଗୁରୁତ୍ୱ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ମୋହନ ଭାଇ ଘରକୁ ଆସିବା ପରେ ସେଠାରେ ଗାଁର ହାନିଲାଭ, ଦରଦାମ ଏବଂ ପରିବାରର ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ବିଷୟରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ହୁଏ । ଲୋଚନ ଭାଇଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ପ୍ରତି ଲୋଭ ଏବଂ ସାନବୋହୂର ଅହଂକାର ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ହୁଏ । ଏହି ଆଲୋଚନାରୁ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁ ଓ ଚମ୍ପା କେମିତି ସରଳ ଜୀବନଯାପନ କରୁଥିବା ବେଳେ ସମାଜର ଅନ୍ୟମାନେ ପଇସା ପଛରେ ଗୋଡ଼ାଉଛନ୍ତି ।

କାହାଣୀରେ ଚମ୍ପା କେବଳ ଜଣେ ଗୃହିଣୀ ନୁହଁନ୍ତି, ବରଂ ଜଣେ ସମାଜସେବୀ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଉଭା ହୋଇଛନ୍ତି । ଗାଁର ନାରଣ ମାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଡାକ୍ତର ନିଶିପଦ୍ମା ଦାଶଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ସେ 'ନାରୀ ସେବା ସଂଘ' ଗଠନ କରନ୍ତି । ନାରୀ ଶିକ୍ଷା, ଶିଶୁଙ୍କ ଯତ୍ନ ଓ ଗାଁର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ସେ ନିଜକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରନ୍ତି । ଏହି ସେବା କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ମାନସିକ ଶାନ୍ତି ଦିଏ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ଅଭାବର ଦୁଃଖକୁ କିଛି ପରିମାଣରେ କମାଇ ଦିଏ ।

ଏହି ସୁଖଦ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁ ଭୀଷଣ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇ ପଡ଼ନ୍ତି । ତାଙ୍କ ଦେହରେ କ୍ରମାଗତ ଜ୍ୱର ରହେ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡରେ ଘା’ ହୋଇଯାଏ । ଚମ୍ପା ଦିନରାତି ଏକ କରି ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି । କଟକ ଯାଇ ବଡ଼ ଡାକ୍ତର ଦେଖାଇବା ସହ ଗାଁର ଯୋଗୀ ବଇଦଙ୍କ ପାଖରୁ ମଧ୍ୟ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ଚମ୍ପାଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସ ଓ ସେବା ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ମୁଖରୁ ଫେରାଇ ଆଣେ । ଏଠାରେ ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିବଦ୍ଧତା ପାଠକକୁ ଭାବପ୍ରବଣ କରିଦିଏ ।

ଅନେକ ବର୍ଷର ଅପେକ୍ଷା ଓ ଚିକିତ୍ସା ପରେ ଶେଷରେ ଭଗବାନ ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣନ୍ତି । ଡାକ୍ତର ନିଶିପଦ୍ମା ଦାଶଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା ସଫଳ ହୁଏ ଏବଂ ଚମ୍ପା ଗର୍ଭବତୀ ହୁଅନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ କୋଳକୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ 'ଦିଗ୍‌ବିଜୟ' ଆସେ ।

ଉପସଂହାର (Conclusion)

'ଜୀବନର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି' କେବଳ ହାଡ଼ିବନ୍ଧୁ ଓ ଚମ୍ପାଙ୍କ ସଂସାରର ଏକ ସାଧାରଣ କାହାଣୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ମଣିଷର ଅସୀମ ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଅତୁଟ ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ଥିବା ନିଷ୍ଠାପର ଭଲପାଇବାର ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଦର୍ଶନ । ସଂସାରର ସବୁ ସୁଖ ଥାଇ ମଧ୍ୟ କେବଳ ଏକ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଧରି ବ୍ୟାକୁଳ ହେଉଥିବା ଏହି ଦମ୍ପତିଙ୍କ ସଂଘର୍ଷମୟ ଯାତ୍ରା ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଠକଙ୍କୁ ଭାବପ୍ରବଣ କରିଦିଏ । କିନ୍ତୁ ସବୁ ଅନ୍ଧକାର ପରେ ଆଲୋକ ଆସିବା ଯେପରି ସୃଷ୍ଟିର ଶାଶ୍ୱତ ନିୟମ, ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନରେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଆନନ୍ଦର ବାର୍ତ୍ତା ଆସିଛି । କାହାଣୀର ଶେଷରେ ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଏହି ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ପୁଅ ଦିଗ୍‌ବିଜୟ ଏବଂ ନାତି-ନାତୁଣୀଙ୍କ ସହ ରାଉରକେଲାରେ ଏକ ସୁଖୀ ପରିବାର ଭାବେ ଦେଖୁ, ସେତେବେଳେ ମନେହୁଏ ସତେ ଯେମିତି ଜୀବନର ସବୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପୂରଣ ହୋଇଯାଇଛି ।